header-logos-en.inc
Reumatoide artritis
Reuma is een verzamelnaam
Veel mensen weten niet dat 'reuma' geen aandoening op zich is, maar een verzamelnaam voor een groep aandoeningen die allemaal met ontstekingen van het bewegingsapparaat te maken hebben.
De aandoening reumatoïde artritis wordt dikwijls afgekort als "reuma", maar dit is dus eigenlijk niet juist. Reumatoïde artritis is een vorm van reuma, die zich kenmerkt door ontsteking van gewrichten, vooral van de kleine hand- en voetgewrichten. Andere bekende reumatische aandoeningen zijn bijvoorbeeld artrose, jicht en fibromyalgie.
De uitleg op dit deel van de site gaat alleen over reumatoïde artritis. Voor meer informatie over reuma in het algemeen kunt u contact opnemen met de patiëntenverening. Een link naar hun site is onder aan deze pagina opgenomen.
Wat is reumatoide artritis?
Reumatoïde artritis is een chronische ziekte die zich kenmerkt door ontsteking en uiteindelijk beschadiging van meerdere gewrichten. Vooral de gewrichten van hand, pols en voorvoet zijn vaak aan beide zijden ontstoken en gezwollen. De meest voorkomende klachten zijn pijn aan de gewrichten, langdurige stijfheid bij het opstaan ´s ochtends en bewegingsbeperkingen. Daarnaast kunnen ook andere weefsels ontstoken raken. Hierdoor kan een patiënt verschijnselen als koorts, bloedarmoede, reumaknobbeltjes (noduli), vermagering en peesontstekingen krijgen.
Hoe ontstaat reuma?
De oorzaak van reumatoïde artritis (RA) is onbekend. Wel is duidelijk dat het afweersysteem (immuunsysteem) een belangrijke rol speelt. In de gewrichten van reumatoïde artritis patiënten treft men flinke hoeveelheden ontstekingscellen (o.a. T cellen) aan, zonder dat er een bacterie of ander micro-organisme aanwezig is die dit kan veroorzaken. Ook produceert het lichaam veel antistoffen (antilichamen) en ontstekingsmediatoren (cytokines).
Bij reumatoïde artritis is het niet duidelijk waarom de ontsteking in het gewricht optreedt. Men veronderstelt dat het een onnodige reactie van het lichaam is, die de ontsteking veroorzaakt. En die dus geen genezende, maar juist een schadelijke werking heeft. Gesuggereerd is dat het immuunsysteem van patiënten de lichaamseigen weefsels niet goed kan onderscheiden van de lichaamsvreemde weefsels. Daarom noemt men reumatoïde artritis ook wel een auto-immuunziekte: de afweerreactie is dan op lichaamseigen weefsels gericht, die daardoor beschadigd raken.
De diagnose
Gewrichtsklachten alléén zijn niet voldoende om de diagnose "reumatoïde artritis" te stellen. Er zijn namelijk meer ziektebeelden waarbij gewrichtsklachten de belangrijkste symptomen zijn, bijvoorbeeld jicht of artrose. Uw arts stelt de diagnose daarom op basis van alle klachten die u heeft en na uitgebreid onderzoek van de aangedane gewrichten. Ook kan de arts aanvullend laboratoriumonderzoek of een röntgenonderzoek laten doen.
Het ziekteverloop
Het verloop van reumatoïde artritis is wisselend en moeilijk te voorspellen. Reumatoïde artritis is een complexe ziekte die veel gevolgen kan hebben voor het dagelijks leven van patiënten. Bij de meeste patiënten nemen de klachten met het verstrijken van de tijd toe. Er zijn echter ook patiënten die (deels) herstellen. Vaak verloopt de ziekte met "ups en downs": er zijn perioden waarin het goed gaat, maar ook perioden waarin de ontsteking verergert en de ziekteverschijnselen ernstiger zijn. Bij een klein deel van de patiënten raken de gewrichten en omliggende weefsels ernstig beschadigd, wat kan leiden tot invaliditeit.
Behandelingsmogelijkheden
Reumatoïde artritis is (nog) niet te genezen. Wel bestaan er verschillende behandelingen en medicijnen om de klachten te verminderen en de gewrichten zo gezond mogelijk te houden.
-
(Over)belasting van de gewrichten voorkomen
Het is belangrijk dat u de aangedane gewrichten niet overmatig belast. Als u pijnlijke knieën, enkels of voeten heeft is het belangrijk niet te lang achter elkaar te staan. Bij pijn in de ellebogen, kunt u beter niet tuinieren of zwaar huishoudelijk werk doen. Kortom: vermijd activiteiten die pijn en zwelling van de gewrichten kunnen veroorzaken. -
Een goede conditie
Aan de andere kant is het wel van belang om voor voldoende lichaamsbeweging te zorgen en oefeningen te doen om de spieren in goede conditie te houden. Sterke spieren ontlasten namelijk de gewrichten. Een fysiotherapeut kan u oefeningen aanleren die de spieren sterk houden, zonder dat de gewrichten teveel pijn gaan doen. -
Medicijnen
Daarnaast is het mogelijk om een behandeling met medicijnen te starten. Omdat de ernst en het verloop van de ziekte bij iedere patiënt verschillen, beslist de behandelend arts welke behandeling, of combinatie van behandelingen, op dat moment het beste is.
Mogelijke medicijnen bij reumatoide artritis
-
Prostaglandinesynthetaseremmers
Voorbeelden: diclofenac, ibuprofen, naproxen, indomethacine. Deze medicijnen hebben een algemene, pijnstillende én ontstekingsremmende werking. -
(Hydroxy)chloroquine en sulfasalazine
De werking van deze medicijnen berust op remming van de eiwitsynthese, zodat ook de vorming van auto-immuun antilichamen geremd wordt. Deze medicijnen worden, mede vanwege de bijwerkingen, pas toegepast wanneer de prostaglandinesynthetaseremmers niet meer voldoende effect hebben. -
Corticosteroïden
Voorbeeld: prednison. Corticosteroïden zijn ´hormoonmiddelen´ die een algemeen remmend effect op de immuunreactie hebben. Corticosteroïden worden vooral toegepast bij plotselinge, snelle verslechtering van de reumatoïde artritis. -
Goudverbindingen en penicillamine
Vreemd genoeg is de exacte werking van deze middelen niet bekend. Wel is bekend dat zij de gewrichtsontsteking en de bijbehorende klachten remmen, maar ook dat zij veel bijwerkingen hebben. -
Methotrexaat
Methotrexaat gaat de werking van foliumzuur in het lichaam tegen, zodat de werking en voortplanting van ontstekingscellen geremd wordt. -
TNF-alfa blokkerende middelen
Voorbeelden: adalimumab, etanercept, infliximab. Deze middelen neutraliseren de biologische functie of aktiviteit van TNF-alfa, een cytokine dat een belangrijke rol speelt bij ontstekingsprocessen.
Novartis brengt in Nederland Neoral® (ciclosporine) op de markt voor de behandeling bij reumatoïde artritis.
Meer informatie
Heeft u vragen over de tekst op deze pagina? Vul dan ons reactieformulier in.
Voor meer informatie over reuma en reumatoide artritis kunt u contact opnemen met de patiëntenvereniging 'Reumapatiëntenbond'.
Via de patiëntenvereniging kunt u ook in contact komen met andere patiënten. Een link naar hun site vindt u hier.
Reumapatiëntenbond: http://www.reumabond.nl
